• AMC

АЖИЛГҮЙДЛИЙН ТЭТГЭМЖ ХЭРХЭН АВАХ ВЭ?


Covid-19 цар тахал нь Дэлхий дахинд сүүлийн 100 жилд тохиолдоогүй эдийн засгийн ноцтой хямралд хүргэж буй талаар эдийн засагчид ярьж байна. Дэлхийн ихэнхи улс оронд онц байдал зарлаж хөл хорио тогтоосны улмаас олон бизнес хаалгаа барьж үйл ажиллагаа нь аль хэдийн доголдож эхлээд байгаа билээ.

Монгол Улсын хувьд МҮХАҮТ-аас 1504 аж ахуй нэгжийг хамруулсан судалгаагаар нөхцөл байдал энэ хэвээр үргэлжилбэл ирэх зургадугаар сар гэхэд 200-250 мянган хүн ажилгүй болох аюул нүүрлээд буй талаар анхааруулсан байна.

Энэ цаг үед үйл ажиллагаа нь доголдож хүндрэлд орсон компаниудад дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх, татварыг хойшлуулах гэх мэт арга хэмжээнүүдийг төр засгаас авсаар байна. Бизнес эрхлэгчдийн хувьд энэ хямралыг даван туулахын тулд танаж хасаж болох бүхий л зардлуудыг хасч ажлын байрны цомхотгол, ажилтны тоог цөөрүүлэх арга хэмжээ авсаар байна. Үүний улмаас олон мянган иргэн ажилгүйчүүдийн эгнээнд шилжиж буй харамсалтай дүр зураг хаа сайгүй үзэгдэх боллоо. Иймд ажилгүй болж буй иргэдэд зориулж ажилгүйдлийн тэтгэмжийн талаар, тэтгэмжийг хэрхэн авах талаар мэдээлэл өгье.

Юуны өмнө бид ямар нэгэн аж ахуй нэгжид ажиллахдаа хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж, сар бүр цалингаасаа нийгмийн даатгалын шимтгэл төлдөг. Тэгвэл бидний төлж буй нийгмийн даатгалын шимтгэл нь дараах төрөл, хувь хэмжээгээр ИРГЭН болон АЖ АХУЙ НЭГЖээс нийгмийн даатгалын санд төлөгддөг.

Энэхүү төлсөн шимтгэл тань таныг тэтгэвэрт гарах, осолд өртөх, АЖИЛГҮЙ БОЛОХ эмнэлгийн үйлчилгээ авахад буцаад танд улсаас олгогдож буй тэтгэмж юм.

Ажилгүйдлийн тэтгэмж гэж юу вэ?

Даатгуулагч /иргэн/ ямар нэгэн шалтгаанаар эрхэлж байсан албан тушаалаасаа чөлөөлөгдсөний улмаас тодорхой хугацаагаар орлогогүй болох эрсдэл үүсдэг. Ажидлгүйдлийн даатгал нь энэхүү эрсдлийг бууруулах, дараачийн ажилд орох хүртэл хугацаанд ажилгүйдлийн даатгалын сангаас олгож буй тэтгэмж юм.

Хэн ажилгүйдлийн тэтгэмж авах вэ?

Иргэн та ажилгүй болохоосоо өмнө 24 сараас доошгүй хугацаанд, үүнээс сүүлийн 9 сард нь тасралтгүй нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн даатгуулагч /иргэн/ байх ёстой.

Ямар бичиг баримт бүрдүүлэх вэ?

  • Өргөдөл /харьяа дүүргийн нийгмийн даатгалын хэлтэст ажилгүйдлийн тэтгэмж олгохыг хүссэн өргөдөл/

  • Нийгмийн даатгалын дэвтэр /холбогдох бүх бичилтийг хийлгэж нийгмийн даатгалын байцаагчаар баталгаажуулсан байх/. Хэрэв таны ажиллаж байсан байгууллага, таны оршин суугаа дүүргээс өөр дүүрэгт харьяалагддаг бол нийгмийн даатгалын дэвтэрт хасалт хийлгэнэ.

  • Ажлаас чөлөөлөгдсөн тушаал /эх хувиар/

  • Иргэний үнэмлэх /эх хувь болон хуулбар/

  • Зураг 1 хувь /өргөдлийн маягт бөглөхөд шаардлагатай/


Та дээрх бичих баримтыг бүрдүүлэн өөрийн оршин суугаа дүүргийн хөдөлмөрийн хэлтэст очиж ажилгүй болсоноо бүртгүүлэн МЭДЭГДЭХ ХУУДАС авна. Мөн та эдгээр бүх бичиг баримтыг 1 хувь канондож эх хувийн хамт өөрийн оршин суугаа дүүргийн НИЙГМИЙН ДААТГАЛЫН ХЭЛТЭСТ ажлаас халагдсанаас хойш календарын 14 хоногийн дотор очиж ажилгүйдлийн тэтгэмж авахаар бүртгүүлнэ.

Хэрэв та хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас ажил олгогчтой тооцоо хийх хугацаа хойшилсон, ажил олгогч болон нийгмийн даатгалын байгууллагын буруугаас шимтгэл төлөлттэй холбоотой мэдээллийн лавлагааг хугацаанд нь бүрдүүлээгүйн улмаас Нийгмийн даатгалын байгууллагад өргөдөл гаргах хугацаа /14 хоногийн хугацаа/ хэтэрсэн тохиолдолд ажилгүйдлийн тэтгэмж авах хүсэлтээ 3 сарын дотор нийгмийн даатгалын байгууллагад бүртгүүлж болдог. Хамгийн гол нь та хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байснаа бичиг баримтаар баталгаажуулаарай. Хэрэв та урьд нь ажилгүйдлийн тэтгэмж авч байсан бол нийгмийн даатгалын шимтгэл 6 сар төлсөн нөхцөлд дахин тэтгэмж авах эрх үүснэ.

Ажилгүйдлийн тэтгэмж хэрхэн тооцдог вэ?

Ажилгүйдлийн тэтгэмжийг таны шимтгэл төлж ажилласан хугацааг харгалзан сүүлийн 3 сарын хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас дараах хувь хэмжээгээр тооцож олгодог.

Таныг харьяа дүүргийн нийгмийн даатгалын хэлтэст бүртгүүлсэн өдрөөс хойш 76 ӨДРИЙН хугацаанд дээрх хувь хэмжээгээр танд ажилгүйдлийн тэтгэмж олгогдоно.

Та ажилгүйдлийн тэтгэмжээ бүртгүүлсний дараа нийгмийн даатгалын хэлтэст дээрх бичиг баримтын канондсон хувийг өгч САЙН ДУРЫН ДААТГАЛЫН ГЭРЭЭ байгуулна. Энэхүү гэрээг сарын эхэнд байгуулдаг болохыг анхаараарай. Ажилгүйдлийн тэтгэмж дараах нөхцөлд зогсдог гэдийг анхаарна уу.

  • Хөдөлмөр эрхлэлтийн албанаас боловсролын түвшин, мэргэжлийн чиглэлийг нь харгалзан санал болгосон ажлын байранд ажиллахаас 2 удаа татгалзсан.

  • Хөдөлмөр эрхлэлтийн алба, нийгмийн даатгалын байгууллагаас зохион байгуулсан цалин хөлстэй түр ажилд хүндэтгэх шалтгаангүйгээр ороогүй.

  • Нийгмийн даатгалын байгууллагаас сургалтын зардлыг нь хариуцаж зохион байгуулсан мэргэжлийн сургалтанд суугаагүй.

  • Хорих ял эдлүүлэх шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон.

Бэлтгэсэн: Бизнесийн удирдлага, Хүний нөөцийн менежмент Г.Золзаяа


Ашигласан эх сурвалж:

©2019 Амжилтын Танхим ТББ. БҮХ ЭРХ ХУУЛИАР ХАМГААЛАГДСАН. 
НИЙТЛЭЛҮҮДИЙГ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙГЭЭР БОЛОН ЭХ СУРВАЛЖИЙГ ДУРДАЛГҮЙГЭЭР АХИН НИЙТЛЭХ, ХЭВЛЭХ, ИШ ТАТАХЫГ ХОРИГЛОНО.